Zuid-Afrika : Flora in Zuid-Afrika

Door de grote klimaatverschillen kent Zuid-Afrika een zeer afwisselende plantengroei. Tropische palmsoorten worden afgewisseld door indrukwekkende protea’s die alleen in rotsachtige gebieden te vinden zijn.

In dit oeroude droge woestijngebieden heeft de rijkbloeiende flora ook z’n draai gevonden. Het land vertegenwoordigt een groot scala aan verschillende soorten bloemen en excentrieke boompartijen.

Bekende plantensoorten, zoals de vuurpijl, gladiool, fresia, tuber-roos en zelfs de ‘oerhollandse’ huis-tuin- en keukengeranium komen allemaal uit Zuid-Afrika.

De fynbosstreek in het zuidwesten van het land heeft een zeer indrukwekkende plantenwereld te bieden, omdat hier duizenden soorten groeien die alleen in Zuid-Afrika te vinden zijn. Niet voor niets draagt dit gebied met trots de titel ‘Florarijk’, waarvan er in totaal zes op de wereldkaart te vinden zijn. In een florarijk verschilt de plantengroei sterk van soorten die in andere gebieden worden aangetroffen. In deze fynbosstreek of het Kaapse plantenrijk siert de ‘trots van de Tafelberg’ het gebied: 'de rode disa'

De Rode Disa

Deze rode disa is waarschijnlijk de meest imposante van de ongeveer 100 disasoorten die Zuid-Afrika rijk is. Ondanks zijn naam kan de bloem ook roze of oranje worden. Tref je een gele aan, dan heb je een zeldzaam exemplaar gevonden. Deze bloem is te vinden langs rotsspleten en watervallen en groeit verspreid over de hele West-Kaap.

Op een helling van de Tafelberg is een bezoek aan de botanische tuinen van Kirstenbosch zeker de moeite waard. Dit bloemenrijk is met ruim 600 inheemse soorten een van de bekendste stukjes flora ter wereld. Palmvarens en uitgestrekte gebieden van voorjaarsbloemen sieren hier het landschap. Voor blinden en slechtzienden is er bij de ingang een geurentuin, die natuurlijk ook een bezoek waard is voor mensen met goede ogen.

Protea’s

De reuzenprotea is in het florarijk wat de leeuw in het faunarijk is. Deze koninklijke bloem is indrukwekkend door z’n afmeting (30 centimeter in doorsnee) en opvallende kleuren. Niet voor niets is deze reuzenprotea de nationale bloem van Zuid-Afrika. Een wel heel aparte verschijning is zijn hogerop wonende broer: de sneeuwprotea.

Op de allerhoogste toppen van het Ceder-gebergte leeft deze protea zijn eenzame bestaan. Helemaal in bloei ziet de bloem eruit als een grote openstaande bek met tanden en een rode binnenkant. De pollen hebben een doorsnee van maarliefst twee meter en de knoppen van de bloem lijken op sneeuwballen. Niet voor niets betekent de wetenschappelijke naam van deze florasoort; ‘houdt van de kou’. 

Half-woestijn

Ten noorden van de kleurrijke fynbosstreek begint een gebied dat door zijn groen nog net geen echte woestijn te noemen is. Deze half-woestijn bestaat onder meer uit de Kleine Karoo met daarachter de Grote Karoo. Het gebied kent een wilderige plantengroei doordat de woestijn erg oud is en de flora lang de tijd heeft gehad om aan het klimaat te wennen. Vooral na een flinke regenbui kleurt The Karoo op.Verschillende soorten vetplanten, zoals euphorbia’s, laten dan hun gezicht zien. Een wandeling door de oorlogskloof is mooi vanwege z’n ravijnen en bergfynbos.

Een trouwe bewoner van de droge vlaktes van Zuid-Afrika is de kokerboom. Deze boom ziet er uit alsof ie op sterven ligt (of eigenlijk staat), maar verfraait het landschap door z’n iets wat merkwaardige verschijning van takken die kriskras door elkaar naar boven uitsteken. 

Halfmens

De halfmens of halfbloem is ondanks zijn naam honderd procent plant, maar heeft qua uiterlijk iets weg van de gestalte van een mens. De imposante plantensoort staat op de Rode Lijst van bedreigde soorten. De ‘armen’ van deze plant wijzen altijd naar het noorden en uit de toppen groeien roodbruine bloemen. In het Halfmens-woud, ten oosten van Sendelingsdrif, vind je deze aparte verschijning in grote getalen.

In Namaqualand vinden we een aantal stapelia-achtigen. Hieronder vallen een aantal soorten die je doen denken aan een cactus. Er groeien alleen een aantal merkwaardige bloemen uit en ze verspreiden een behoorlijke stank om vliegen aan te trekken.

Mocht je honger hebben en de ‘hoodia’ tegenkomen heb je geluk. Je kunt op deze plant kauwen waardoor je hongerige gevoel afneemt of weggaat. Tijdens lage trektochten maakten bosjesmannen hier al gebruik van. Op dit moment wordt uit deze plant een medicijn ontwikkeld die, en dat zal je niet verbazen, helpt tegen overgewicht!

Bomen

Slechts een half procent van heel het land bestaat uit bosgebied. Opvallend is dat toch zo’n 1000 verschillende boomsoorten hun wortels in het Zuid-Afrikaanse grondoppervlak hebben staan. Op de hellingen van de Drakensbergen vinden we daar door de vele regenval uitgestrekte bergwouden.

In de buurt van Oost-Londen komt veel subtropisch bos voor, waaronder vele palmsoorten, wilde bananen en mangroves. De maagdenpalm is ondanks zijn onschuldige naam een giftig soort. In de buurt van Port Elizabeth vinden we bossen met torenhoge ‘yellow trees’ en eeuwenoude boomsoorten.

Baobab

Bij de baobab of apendbroodboom is het net of ie ondersteboven is geplant, omdat de wilde takken als wortels de lucht in lijken te steken. Excentriekelingen zijn vaak zeldzaam, zo ook de Baobab die alleen nog voor komt in sommige delen van de Limpopo-provincie.

Naast de enorme afmetingen van de stam is de levensduur van enkele baobab’s nog indrukwekkender; sommige van deze ‘oude rotten’ stonden er namelijk al lang voor de jaartelling begon.  

In de westelijke woestijngebieden van Zuid-Afrika groeit nog een opmerkelijke boom. Van alle uitgestorven exemplaren bleef er een gespaard: de ‘Welwitschia mirabilis’.

Ook deze boom lijkt op een gigantische, uit de grond getrokken wortel met bladeren die over de grond lijken te kruipen.