Zuid-Afrika : Landschap van Zuid-Afrika

Brede bruine rivieren, afgeplatte bergtoppen en prehistorische rode zandformaties liggen naast oneindige groene savannen, grote meren en ongerepte subtropische wildernis.

Het landschap van Zuid-Afrika is grotendeels onontgonnen en zeer divers en kent verschillende natuurlijke regio’s.

De natuur varieert hier van een subalpien berglandschap tot uitgestrekte savannes en van tropisch regenwoud tot halfwoestwijn. Zuid-Afrika kent hierdoor ook variëteit aan klimaten. 

Bergplateau

Het grootste gedeelte bestaat uit een uitgestrekt plateau met een gemiddelde hoogte van 1500 m. Dit wordt ook wel de ‘highveld’ genoemd. In het oosten ligt een smalle kustvlakte: ‘lowveld’. Het noordwesten bestaat uit het laaggelegen, woestijnachtige Kalahari.

De Lesotho hooglanden vormen het hoogste deel van zuidelijk Afrika. Dit hele gebied komt boven de 1000 m uit en kent toppen hoger dan 3400 m en in de winter valt er regelmatig sneeuw.

De aangelegen Drakensberg vormt ook een subalpiene gordel. Door voldoende regenval is dit gedeelte met steile erosiewanden erg bosrijk.

Andere berggebieden zijn onder andere de Soutpansberg in Limpopo en de Cederberg in Western Cape. Het eerste wordt bedekt door tropische wouden afgewisseld met droog en heet lowveld. De Cederberg vormen een surrealistische woestenij van geërodeerde zandstenen. Hier vind je bergen bedekt met fynbos en in de lente vele wilde bloemen zoals de zeldzame sneeuwprotea.

Bushland

Grote delen van het Zuid-Afrikaanse binnenland bestaan uit bushland en zijn begroeid met hoog gras en lage bomen. De meeste bomen zijn bladverliezend, fijnbladig en hebben doorns.

Het Kruger National Park is een mooi voorbeeld van een bushveld-omgeving. Het is een overgangsgebied tussen schaarse struikbegroeiing en savanne. Het struikgewas is hier dichter  en er groeien grotere bomen zoals de mopane, baobab en marula.

Een ander bushveld-gebied vind je bijvoorbeeld boven Tshwane (Pretoria). In dit vlakke deel worden in de bekken vele mineralen en edelmetalen zoals platinum, vanadium en chroom gevonden. De kleiachtige, zwarte turfgrond is bijzonder vruchtbaar en hier worden dan ook vele gewassen geteeld. Vlakbij ligt highland. Dit is zacht glooiend en bestaat voornamelijk uit savannes. Dit is een belangrijk goud- en steenkoolmijnengebied.

Woestijn

Zuid-Afrika kent geen echte woestijn, maar wel enkele semi-woestijngebieden. De Groot Karoo in het westen en noordwesten bestrijkt bijna een derde van Zuid-Afrika en is een letterlijke vertaling uit het Afrikaans van het ‘grote dorstige land’. Het is een platte semi-woestijn met dwergstruiken en vetplanten met vrijwel overal tafelbergen op de achtergrond.

Het meest droge gedeelte is de Kalahari in het noordwesten. Dat maakt deel uit van een uitgestrekte steppewoestijn die tot de evenaar reikt.

Hier regent het tussen de 150 mm en 400 mm per jaar. Dit water zakt snel weg waardoor er nauwelijks oppervlakte water is. De flora bestaat hier vooral uit gras, struiken en acacia’s.

Een ander semi-woestijn is Namaqualand in Northern Cape. Dit gebied bestaat uit droge, rotsachtige bergen waar bij genoeg regen zeer veel wilde bloemen groeien. De noodzaak van aanpassing heeft hier ook bizarre soorten vegetatie opgeleverd zoals de kokerboom en insectenetende planten.

Oostkust

De subtropische oostkust van Zuid-Afrika kenmerkt zich door dichte bossen, prachtige zandstranden, steile rotsen, lagunes, duinbossen en fynbos. Fynbos is het kleinste van de vijf plantenrijken in de wereld.

Het gebied heeft het grootste aantal en de meeste soorten spectaculaire bloeiende planten en is ongeëvenaard in de wereld.

Talrijke spectaculaire bergketens scheiden hier de met fynbos begroeide kustgebieden. In het noorden zie je brakke moerassen, zilte riviermondigen en weelderige plantengroei. Mangroven klampen zich met steltachtige wortels vast aan hun onstabiele habitat.

Hoger op de oevers groeien palmen en breedbladige wilde bananen. Bij Kosi Bay worden de meren bedekt met waterlelies en omgeven door moeras. Meer naar het zuiden groeit er gematigd bos in de regenrijke streek rond Knysna. Daar komen soorten voor als geelhoutbomen, varens, zwammen en klimplanten. Het binnenland van de kuststrook kenmerkt zich door woeste, met struiken en bomen begroeide heuvels en stukken open grasland en rivierdalen.

Zuidwesten

Het zuidwesten van Zuid-Afrika verdient speciale aandacht want slechts weinig gebieden op aarde hebben zo’n prachtige, gevarieerde natuur. Er liggen ruige bergen met verborgen ‘tuinen’ vol protea’s, Kaaps riet, erica’s en andere fynbosplanten.

Hier ligt ook het meest zuidelijke punt van Afrika; Cape Agulhas. Dit is een woeste kust gedomineerd door kliffen en tevens een kraamgebied van walvissen.

In dit gebied groeien plantensoorten die nergens anders ter wereld worden gevonden. De kustvlakten van de Klein Karoo worden gescheiden door een 400 km lange barrière van bergketens van verwrongen rotslagen, imposante bergtoppen en uitnodigende meren overdekt met fynbos.