Nieuwsbrief editie 18 : De Karoo

Leegte kan een onuitwisbare indruk maken. Dat bewijst de Karoo. In het gebied dat een derde van Zuid-Afrika’s totale grondoppervlak beslaat, woont nagenoeg niemand. Maar het ‘hart van het land’, zoals de Karoo ook wel wordt genoemd, leent zich als geen andere plaats voor een ouderwetse roadtrip. Gedachten op nul en blik op oneindig. Slechts de kronkelende lijn grijs asfalt volgen, die zich een weg baant naar de verre horizon. Van kleur verschietende bergformaties, kleurvolle zonsondergangen, ruige natuur, oorverdovende stilte en ’s nachts de helderste sterrenhemel die je ooit hebt gezien. De Karoo is elk uur van de dag anders.

De Karoo is ongeveer tien keer zo groot als Nederland. In het westen en zuiden bakenen bergketens langs de kust het enorme gebied af. In het noorden en oosten kwijt de Oranjerivier zich van deze taak. Er woont haast niemand. Je kunt er dus, zeker als je de hoofdwegen verlaat, uren rondrijden zonder ook maar één andere auto tegen te komen.

De meeste mensen doorkruisen de Karoo op weg van Johannesburg naar Kaapstad, de Zuid-Afrikaanse autoroute bij uitstek. Het is een lange en eenzame trip. Ga dus van tevoren na waar je kunt tanken. Een paar liter reservewater en een ingebouwde airconditioning kunnen ook geen kwaad.

Zeker niet in de zomermaanden november tot maart. Dan kan het kwik overdag stijgen tot maar liefst 43 graden Celsius. ’s Nachts koelt het echter snel af. In de winter vriest het zelfs vaak als de zon achter de horizon is verdwenen.

Slaapplekken zijn er voldoende in de Karoo. Al is opnieuw enige planning vereist. Laat je hierdoor echter niet tegenhouden. Want een nacht doorbrengen in een Zuid-Afrikaans boerendorp met slechts enkele tientallen inwoners is een belevenis op zich. Het is alsof de tijd in deze dorpen decennia lang heeft stilgestaan.

Ga je binnenkort naar Zuid-Afrika en wil je goed voorbereid op reis? Doe dan mee aan onze prijsvraag! Wij belonen het genie dat het juiste antwoord weet te geven met de ultieme Zuid-Afrika-reisbijbel: Lonely Planet South Africa.

Deze maand geen enorme hersenkraker. Pak je encyclopedie, reis af naar Zuid-Afrika, gebruik een hulplijn of doorzoek onze website Zuid-Afrika.nl om deze prijs te bemachtigen. Ga naar onze website en doe mee!

De Karoo is op te delen in de Grote en de Kleine Karoo. De Grote Karoo, in het noorden, is het droogst. Ook in de Kleine Karoo valt relatief weinig water, maar net genoeg om de grond enigszins vruchtbaar te houden. Het landschap is hierdoor wat afwisselender dan in de Grote Karoo. Ook al doordat de Kleine Karoo op veel plaatsen wat bergachtiger is.

Op de grens tussen de Kleine en Grote Karoo ligt het Karoo National Park. De beste maanden om hier doorheen te rijden zijn september en oktober. Dan valt de eerste regen na een lange winterperiode met aanhoudende droogte. De Karoo verandert op slag in een onmetelijke bloemenzee.

Pas dan zie je duidelijk dat de Karoo het meest diverse ecosysteem van heel Zuid-Afrika heeft. Onder meer Acacia’s, Vygies (een vetplant), Aloë en Euphoria’s sieren het landschap.

De drogere gebieden in de Grote Karoo staan bekend om hun honderden soorten succulenten en cactussen.

De Karoo is eigenlijk te groot om in één ruk te doorkruisen. En waarom zou je ook? Er zijn talloze leuke plekken om te overnachten. Misschien wel de mooiste is het stadje Graaff-Reinet. Vanaf de route Johannesburg – Kaapstad is het slechts 96 kilometer om.

Graaff-Reinet ligt in een kloof in het Sneeuberg gebergte, aan de oevers van de Zondagsrivier. Het is de op drie na oudste stad van Zuid-Afrika. Graaff-Reinet wordt ook wel de 'Juweel van de Karoo' genoemd. De meeste oude huizen zijn keurig opgeknapt. Meer dan 220 gebouwen zijn nationale monumenten. De architectuur is zeer afwisselend. Je vindt er huisjes in de Kaaphollandse stijl, traditionele Karoo-hutjes en Victoriaanse villa’s. In tegenstelling tot veel andere Zuid-Afrikaanse steden is Graaff-Reinet niet ongelimiteerd gegroeid. Het knusse karakter van haar koloniale verleden is daardoor bewaard gebleven.

En wie de natuur in wil, hoeft vanuit Graaff-Reinet niet ver te reizen. Het Karoo Nature Reserve ligt om de hoek. Een prachtige omgeving om fietstochten te maken, te wandelen, te paragliden of wild te spotten vanuit je auto.

… de bergen in de Karoo van kleur verschieten afhankelijk van het weer, hun nabijheid en de tijd van de dag?

… die bergen zowel zwart, blauw, rood als oranje kunnen zijn?

… de naam Karoo is afgeleid van het woord 'karusa', dat in de taal van de Khoisan (de oorspronkelijke bewoners van de Karoo) 'droog, dorstig, onbegroeid land' betekent?

… in de semiwoestijn Karoo de toppen van Nuweveld bergen in de winter soms besneeuwd zijn?

Hedendaagse backpackers zijn niet de eerste Nederlanders die een roadtrip maken door de Karoo.  Al in 1820 trokken de eerste Nederlandse boeren het kurkdroge gebied door. Hun tocht, met paarden en huifkarren, was echter een stuk minder comfortabel dan onze huidige autoritjes door dit woeste landschap.

De Nederlandse boeren, die zich vanaf de 17de eeuw in de Kaap (waar nu Kaapstad ligt) hadden gevestigd, vertrokken uit dit vruchtbare gebied omdat ze de Britse overheersing beu waren. De Britten veroverden de Kaap op ons land rond het jaar 1800. In de jaren hierna kwamen de Nederlandse boeren keer op keer in conflict met het nieuwe gezag. Onder meer omdat de Britten hen verboden slaven te houden.

De eerste boeren die de Karoo in trokken op zoek naar 'vrijheid' (en slaven) worden wel de Voortrekkers genoemd. Hun tocht is onder Afrikaners (de blanke, van origine Nederlandse inwoners van Zuid-Afrika) omgevormd tot één grote, heroïsche mythe. De Grote Trek, zoals de tocht wordt genoemd, staat symbool voor de kracht en het doorzettingsvermogen van het Afrikaner volk. Ten tijde van het racistische Apartheidsbestuur tussen 1948 en 1994 werd zij gebruikt om de superioriteit van blanken over hun donkere medemensen te onderstrepen. De diep gelovige Afrikaners hebben de Grote Trek vaak vergeleken met de vlucht van de Joden uit Egypte in de Bijbel. Net zoals de Joden voelden de Afrikaners zich een door God uitverkoren volk.

Door heel het land, en zeker ook in de Karoo, herinneren nog altijd veel monumenten aan deze bijna twee eeuwen oude, barre tocht. Veel van de gedenktekens zijn vandaag de dag echter omschreden. Ze staan namelijk ook vooral symbool voor het racisme dat Zuid-Afrika tot 1994 in zijn greep hield.

Han Gunst woont sinds september 2006 met haar man Jan in Montagu, een charmant dorpje in Zuid-Afrika. Deze maand heeft zij een column geschreven over haar eerste ontmoeting met haar buren in dat land, en hun eetgewoonten.

"Als de dag van gisteren herinner ik me hoe het was om hier aan te komen. In Nederland alles verkocht… we hebben afscheid genomen van vrienden en familie… we stappen op het vliegtuig, het avontuur tegemoet!! Dan opeens… wonen we in een plattelands dorpje in Zuid-Afrika!"

"Als ik op een zonnige dag buiten bezig ben om het glas van de buitenlampen weer enigszins doorzichtig te maken, komen de buren spontaan één voor één een praatje maken. Allemaal spreken ze Afrikaans en ik kan het, als ze langzaam spreken, redelijk volgen. Ik heb een cursus Afrikaans gedaan op de computer, maar die blijkt hopeloos onvoldoende voor een vlot gesprek. Als ik in het Engels antwoord geef, zie ik dat ze onzeker worden. Ik neem me voor snel Afrikaans te leren!"

Ben jij olifanten tegengekomen in Kruger National Park? Heb je nachtenlang gedanst op de ritmische Afrikaanse beats of de zon zien opkomen boven de Tafelberg? Heb je in Zuid-Afrika gewerkt, gestudeerd, of gewoon een prachtige reis gemaakt en vind je het leuk om jouw avonturen te delen met andere liefhebbers van dit schitterende land?

Mail je verslag dan naar Zuid-Afrika.nl. Wij zijn altijd op zoek naar jouw ervaringen en zetten ze graag op onze site. Wordt je verhaal geplaatst, dan storten wij een beloning van 5 euro op je rekening. Mail je verhaal naar Zuid-Afrika.nl (max 700 woorden, als tekstbestand, digitale foto's).