Nieuwsbrief editie 20 : Politiek sightseeing in Zuid-Afrika

Zuid-Afrika gaat over een maand, op 22 april, naar de stembus. Altijd weer een bijzondere gebeurtenis in deze nog prille democratie. Voor zwarte kiezers is het pas de vierde keer dat zij mogen stemmen. Tot 1994 bepaalden uitsluitend blanken de samenstelling van het parlement. Kleurlingen en zwarten hadden onder het toenmalige apartheidsregime geen democratische rechten. Door deze beladen geschiedenis heeft politiek altijd een centrale rol gespeeld in het Zuid-Afrikaanse leven. Niet voor niets ontvingen maar liefst vier Zuid-Afrikanen de Nobelprijs voor de Vrede. Ongekend. En dat in een tijdsbestek van slechts 35 jaar! Zuid-Afrika doorgronden zonder haar politieke historie te kennen, is dus onmogelijk. Zuid-Afrika.nl dook in de geschiedenisboeken en ontdekte dat je het informatieve heel goed met het leuke kan combineren.

Dé plek om je reis door Zuid-Afrika te beginnen is het Apartheidsmuseum in Johannesburg.

Het museum voert je terug naar het racistische systeem van apartheid. Schokkende foto’s. Ontroerende brieven. Beangstigende wetten. En bizarre uitwassen. Zoals de controleurs die bij blanke mensen door het slaapkamerraam moesten gluren om erop toe te zien dat er geen interraciale liefdesaffaires ontstonden.

Ook zijn er in het museum veel oude videobeelden te zien, waaronder een interview met een nog jonge Nelson Mandela. Het interview werd begin jaren zestig opgenomen in zijn schuilplaats, van waar hij het gewapende verzet tegen de apartheidsregering coördineerde.

Als je aankomt bij het in 2001 geopende museum, heten zeven betonnen pilaren je welkom. Ze visualiseren de basiswaarden waarop de huidige Zuid-Afrikaanse grondwet is gestoeld: vrijheid, gelijkheid, democratie, respect, verzoening, verantwoordelijkheid en diversiteit.

Bij aanschaf van een museumkaartje ontvang je ook een sticker die aangeeft of je ‘blank’ of ‘zwart’ bent tijdens je bezoek. Net als ten tijde van apartheid moeten ‘blanken’ en ‘zwarten’ door verschillende ingangen naar binnen. Daarna volg je samen een vaste route die je chronologisch door de twintigste eeuw van Zuid-Afrika leidt.

Ga je binnenkort naar Zuid-Afrika en wil je goed voorbereid op reis? Doe dan mee aan onze prijsvraag! Wij belonen het genie dat het juiste antwoord geeft met de ultieme Zuid-Afrika-reisbijbel: Lonely Planet South Africa.

Deze maand opnieuw geen enorme hersenkraker. Pak je encyclopedie, reis af naar Zuid-Afrika, gebruik een hulplijn of doorzoek onze website Zuid-Afrika.nl om deze prijs te bemachtigen. Ga naar onze website en doe mee!

Als er één township is die een grote rol heeft gespeeld in de strijd tegen apartheid, dan is het wel Soweto. Vooral de wijk Orlando was een broeinest van verzet.

De bekendste straat van Orlando is Vilakazi Street. Dit is de enige straat ter wereld waar twee Nobelprijswinnaars woonden: aartsbisschop Desmond Tutu en Nelson Mandela. Tutu heeft er nog steeds een huis. Mandela verhuisde vrij snel na zijn vrijlating uit de gevangenis op 11 februari 1990. Zijn oude huisje is nu een museum. Het wordt momenteel opgeknapt. Eind dit jaar gaat het weer open voor publiek. Mandela’s ex-vrouw Winnie woont nog altijd om de hoek.

In Vilakazi Street werd in 1976 ook Hector Pietersen door de politie doodgeschoten. Hector protesteerde dat jaar op 16 juni met duizenden andere scholieren vreedzaam tegen de invoering van het Afrikaans – de taal van de blanke onderdrukker – op alle zwarte scholen. De foto van het dode 13-jarige jongetje in de armen van een medescholier haalde overal ter wereld de voorpagina’s. Plotsklaps wist iedereen hoe gewelddadig het apartheidsregime was, zelfs tegen ongewapende kinderen.

De rellen die volgden in Soweto, breidden zich snel uit naar andere townships. Ze bleken niet meer in te dammen. Deze zogenaamde Soweto Uprising wordt wel gezien als het begin van het einde van apartheid. Op het centrale plein, niet ver van waar Hector Pietersen werd doodgeschoten, staat het populaire, naar hem vernoemde museum dat ingaat op de geschiedenis van Soweto en op de scholierenopstand.

Het ovale Robbeneiland, zeven kilometer voor de kust bij Kaapstad, is één van de belangrijkste toeristische attracties van Zuid-Afrika. Op dit kleine eilandje – vijf vierkante kilometer – zaten ruim 3.000 tegenstanders van het apartheidsregime vast. Eén van hen was Nelson Mandela. Hij kwam in 1964 aan, en verliet het eiland pas weer in 1982. Zijn oude cel, een hokje niet groter dan een badkamer, waar hij 18 jaar gevangen zat, trekt de meeste toeristen. In 1982 werd Mandela overgplaatst naar een gevangenis op het vasteland. In 1990 kwam hij na 27 jaar eindelijk vrij.

Het regime op Robbeneiland was hard. Mandela en zijn strijdmakkers maakten lange werkdagen in de steengroeven. Buiten de Bijbel was het bezit van boeken verboden. Familiebezoek was slechts één keer per half jaar toegestaan, en dan alleen een half uurtje. Post werd zwaar gecensureerd. Mandela’s oudste zoon en moeder stierven terwijl hij vast zat. Hij kreeg geen toestemming hun begrafenissen bij te wonen.

Om het eiland te bezoeken moet je een kaartje inclusief bootovertocht kopen. Dit kan online. Doe dat vroeg. De bootjes zijn soms weken van tevoren volgeboekt.

… Nelson Mandela, nu toch vaak aangehaald als de personificatie van vrede en verzoening, ooit juist degene was die de gewapende strijd tegen de Zuid-Afrikaanse apartheidsregering opzette.

… Mandela tot zijn vrijlating in 1990 door veel mensen als een terrorist werd gezien. En niet alleen in Zuid-Afrika. Mandela prijkte ook decennialang op een zwarte lijst met terroristen in de Verenigde Staten. Pas vorig jaar werd hij daar officieel van af gehaald.

… Dat Hendrik Verwoerd, ook wel de ‘architect van de apartheid’ genoemd, is geboren in Nederland en de eerste twee jaren van zijn leven in Amsterdam woonde. Een zeer twijfelachtige eer voor ons land.

… Apartheid het enige Nederlandse woord is dat over de hele wereld wordt begrepen… Een zo mogelijk nog twijfelachtiger eer.

… Mandela naar Johannesburg vluchtte om onder een door zijn oom gearrangeerd huwelijk uit te komen. In deze stad ontmoette hij Walter Sisulu. Die wist hem te interesseren voor politiek. The rest is history…

Han Gunst woont sinds september 2006 met haar man Jan in Montagu, een charmant dorpje in Zuid-Afrika. Deze maand heeft zij een column geschreven over de Zolani Care Trust.

'Het is hier ontzettend, maar leuk druk! We hebben bezoek van een team Nederlanders dat hier helpt met de bouw van een opleidingscentrum in de Township Zolani bij Ashton. De mensen in deze township leven, door gebrek aan banen en opleidingen, ver onder de armoede grens.'

Sinds 1994 is Zuid-Afrika een volwaardige democratie, gebaseerd op één van de meest liberale grondwetten ter wereld. In mei 1994 werd Nobelprijswinnaar en voormalig verzetsstrijder Nelson Mandela gekozen tot eerste president van het nieuwe Zuid-Afrika. Hij werd in 1999 opgevolgd door Thabo Mbeki. Mandela deed afstand van het presidentschap omdat een jonge democratie volgens hem niet zat te wachten op een oude leider. Mbeki, in het Westen omstreden vanwege zijn ontkennende standpunten over Hiv / AIDS, moest in september vorig jaar aftreden.

Grootste kanshebber voor het presidentschap op 22 april is Jacob Zuma. Hij is de huidige voorzitter van het ANC, verreweg de grootste partij van het land. Momenteel is hij echter nog verwikkeld in een corruptieschandaal. Het ANC kreeg bij de laatste verkiezingen, in 2004, maar liefst zeventig procent van de stemmen.

De komende verkiezingen beloven spannender te worden. Dat het ANC zal winnen, staat opnieuw wel vast. Maar een deel van de partij heeft zich afgesplitst. De nieuwe partij Congress of the People (COPE) zal waarschijnlijk een flink deel van de stemmen bij het ANC wegkapen. Er zijn enkele tientallen politieke partijen in Zuid-Afrika. De meeste zijn echter zeer klein.

Politiek gezien zijn drie steden in Zuid-Afrika van belang. De regering zetelt in Pretoria. Het hoogste rechtsorgaan is gevestigd in Bloemfontein. En het parlement staat in Kaapstad. Het is dan ook ironisch dat het juist die andere stad is waar het politieke leven zich vooral afspeelt: Johannesburg. De grootste stad en het economisch centrum van Zuid-Afrika. Onder meer het ANC heeft hier zijn hoofdkantoor.

Ben jij olifanten tegengekomen in Kruger National Park? Heb je nachtenlang gedanst op de ritmische Afrikaanse beats of de zon zien opkomen boven de Tafelberg? Heb je in Zuid-Afrika gewerkt, gestudeerd, of gewoon een prachtige reis gemaakt en vind je het leuk om jouw avonturen te delen met andere liefhebbers van dit schitterende land?

Mail je verslag dan naar Zuid-Afrika.nl. Wij zijn altijd op zoek naar jouw ervaringen en zetten ze graag op onze site. Wordt je verhaal geplaatst, dan storten wij een beloning van 5 euro op je rekening. Mail je verhaal naar Zuid-Afrika.nl (max 700 woorden, als tekstbestand, digitale foto's).