Nieuwsbrief editie 28 : Volken van Zuid-Afrika

Voordat er vanuit alle hoeken van de wereld mensen naar Zuid-Afrika kwamen werd het land al duizenden jaren bewoond door de Khoi en de San. Later arriveerden volkeren uit Afrika, Indonesie, India, Maleisie, Nederland, Groot-Brittanie en Amerika.

Vandaag de dag wonen er 47 miljoen mensen in de Rainbow Nation. Ze spreken elf verschillende talen (en dit zijn slechts de officiële talen!) en hebben ontelbaar verschillende kleuren.

Lees over de allereerste inwoners van Zuid-Afrika, en hoe deze verdreven werden door de Bantoetaligen zoals de Xhosa en Zulu. En is 'kleurlingen' een racistische term of een bevolkingsgroep? En hoe zit het met de zogenaamde black diamonds? Lees er alles over in deze nieuwsbrief van Zuid-Afrika.nl!

Khoisan is de noemer waaronder de twee eerste volken van Zuid-Afrika zijn samengebracht, de San en de Khoi. Beide volken vielen op door hun kleine postuur en lichte huidskleur.

De Europeanen begrepen weinig van deze volken en gaven hen zelfbedachte namen. De San werden bekend als ‘bosjesmannen’. De Khoi werden tot ‘hottentots’ gedoopt, naar een woord dat het volk veelvuldig gebruikte.

Tegenwoordig wordt door sommigen de term Bosjesman geprefereerd over San, terwijl anderen het juist denigrerend vinden. De term Hottentots wordt nergens meer gebruikt en is een belediging.

Hoewel de San er duizenden jaren eerder waren dan de Khoi hadden de twee volken veel overeenkomsten in uiterlijk en taal. De San waren echter jagers, terwijl de Khoi vee hielden om in hun vleesbehoefte te voorzien. Bovendien trokken de San rond in kleine groepen terwijl de Khoi zich liever in grote groepen verplaatsten.

Door de eeuwen heen werden de Khoisan opgenomen, vermoord of verdreven door de Bantoevolken. Ze overleefden alleen op plekken waar de Bantoes hun gewassen niet konden verbouwen. Tegenwoordig leeft er nog een kleine groep San in de Kalahari woestijn, waar ze hun taal en cultuur koesteren.

Driekwart van de hele Afrikaanse bevolking behoort tot de Bantoetaligen. Zij zijn niet verwant aan de Khoisan. De Bantoe is geen etnische groep op zich, maar bestaat uit verschillende volken die allemaal een bantoetaal spreken.

De meest gesproken Bantoetaal is het Swahili. Er zijn ongeveer vijftig miljoen Swahilisprekers langs de oostkust van Afrika.

Rond het jaar 1000 begon de Bantoe aan een migratie die eeuwen zou duren. Vanuit Congo en Kameroen spreidden ze zich uit over het continent. Het was de grootste migratiegolf uit de geschiedenis. De Bantoe splitsten zich op in twee groepen, Oost-Bantoe en West-Bantoe.

De Oost-Bantoe kwamen onder andere terecht in Zuid-Afrika. Hieronder vallen volken als de Xhosa, Zulu, Tswana, Kikuyu en Shona.

De Zulu’s zijn één van de grootste etnische groepen in Zuid-Afrika, en wonen grotendeels in de provincie KwaZulu-Natal. Hun taal IsuZulu is één van de elf officiële talen van Zuid-Afrika. De Zulu’s hebben een gewelddadige geschiedenis. De Zulukoning Shaka breidde zijn koninkrijk eind achttiende eeuw uit op bloedige wijze waarbij niemand, zelfs geen vrouwen en kinderen, werd gespaard.

De Xhosa vestigden zich in de Oost-Kaap (Transkei). Tegenwoordig zijn de Xhosa in de landelijke delen van de provincie nog zeer traditioneel, in tegenstelling tot de stedelijke Xhosa die een meer westerse cultuur hebben geadopteerd.  

...het Zuid-Afrikaanse volkslied een samenvoeging is van een kerkelijk Xhosa lied en een Afrikaans strijdlied tegen de apartheid? Het eerste couplet is in het Xhosa, het tweede in het Sesotho, het derde in het Afrikaans en het vierde couplet in het Engels.

...Nelson Mandela een Xhosa is?

...de traditionele Zulu-cultuur het sterkst naar voren komt in Zululand? Dit ligt in het oosten van KwaZulu-Natal.

De term kleurling werd door koloniale overheden gebruikt om een groep van gemengd etniciteit aan te duiden. Maar ook inheemse volken gebruikten deze term om het onderscheid tussen zichzelf en gemengde bevolkingsgroepen te benadrukken.

Ten tijde van de apartheid werd 'kleurling' één van de vier wettelijke 'rassen' waarin de regering zijn volk onderverdeelde.

Door de geschiedenis heen werd bijna iedereen met een bruine huidskleur tot deze vage term veroordeeld. Het Zuid-Afrikaanse bureau voor de statistiek hanteert nog steeds de rassenindeling van de apartheid.

Studies wijzen uit dat kleurlingen de meest uitgebreide mengvorm van voorouders hebben. Ze dragen bijvoorbeeld Europees, Indonesisch, Indiaas, en Afrikaans bloed bij zich. Kleurlingen betitelden zichzelf over het algemeen niet met deze term. Zij noemden zichzelf liever zwart, of simpelweg Zuid-Afrikaan.

Tijdens de apartheid had het zijn voordelen om als kleurling bestempeld te worden. Voor kleurlingen golden minder strikte regels dan voor zwarten. Sommige leden van inheemse volken kozen er daarom voor zich te laten classificeren als kleurling. Met als gevolg dat deze leden, en de generaties die zij voortbrengen, het contact zijn verloren met hun eigenlijke cultuur en geschiedenis.  

Eva Posthuma de Boer komt met een derde boek: 'Lichthart'. Deze roman speelt zich grotendeels af in Zuid-Afrika.

Tijdens een maandenlange reis in Zuid-Afrika raakte de schrijfster zo geïnspireerd door het land dat het de achtergrond werd voor haar nieuwste roman.

Tijdens het schrijven zocht ze Zuid-Afrika nogmaals op voor research. Posthuma de Boer houdt zich onder andere bezig met het vraagstuk van ontwikkelingshulp aan Zuid-Afrika.

Zuid-Afrika.nl verloot drie exemplaren. Kans maken? Ga naar de prijsvraag.

Zuid-Afrika heeft er een nieuwe diamantsoort bij. De term 'black diamond' refereert aan de zwarte inwoners van Zuid-Afrika die tot de nieuwe middenklasse behoren. Ze zijn goed opgeleid en beschikken over een redelijk kapitaal. Deze groep heeft een steeds groter aandeel in de koopkracht van Zuid-Afrika.

Met hun verdiende geld vertrekken per maand ongeveer 12.000 families uit de townships. Zij verhuizen naar de luxe woonwijken die voorheen enkel werden bewoond door blanke families.

Het vertrek uit de townships is niet voor iedereen het summum van geluk. Veel mensen ondervinden culturele problemen wanneer ze vertrekken voor een leven in de buitenwijken. Ze missen de gezelligheid, opwinding en sociale connecties die ze gewend zijn en vinden hun nieuwe woonplaats saai en onpersoonlijk.

Waarom vertrekken ze dan uit de townships? Dit kan komen door sociale druk, het is een duidelijk teken van je succes wanneer je rijker woont. Andere willen liever in de woonwijken wonen omwille van hogere veiligheid, en de goede investering.

Vaak blijven de banden met de townships hecht. Sommigen gaan zelfs ieder weekend terug om de sfeer te proeven.

De mensen die wel meer verdienen, maar niet uit de townships weg willen, zorgen ervoor dat wijken die vroeger vervallen, smerig en gevaarlijk waren een opmerkelijke transformatie ondergaan. Met het stijgen van de koopkracht van de inwoners, is er meer geld beschikbaar om duurdere huizen, winkelcentra en betere wegen te bouwen. De grenzen tussen townships en de vroeger meer prestigieuze woonwijken zijn langzaam aan het vervagen.

Onze vaste columniste Han heeft weer een nieuw stuk geschreven. Deze maand vertelt ze over de kunst van het verhalen vertellen.

'Mensen luisteren hier graag naar een goed verteld verhaal. Het is hier een echte volkskunst. Je wordt uitgenodigd voor een etentje of braai, er wordt een glaasje wijn ingeschonken, onze gastheer gaat er eens goed voor zitten en begint...'

'Van alle kanten komen mensen aangesneld maar hoe pak je zo’n situatie aan? Het is overduidelijk dat de slang een volwassen man gemakkelijk kan overmeesteren. Niemand durfde de slang te schieten want als hij niet met één schot dood zou zijn...'

Lees hier de column van Han.

Jij bent lid van onze nieuwsbrief en dat brengt mooie voordelen met zich mee. Leden profiteren van aantrekkelijke Zuid-Afrika kortingen.